30 Ekim’de yörüngeden Dünya’ya üç satır şiir indi: “Mavi bilye aşağıda / Veri akıyor sessiz bir zarafetle / Yıldız ışığı çekirdeğimi besliyor.” Bu üç satır iyi bir şiir olmayabilir; ama bir veri merkezi sınıfı yonganın yörüngede ürettiği ilk yapay zekâ yanıtı. Google duyuruyu aynı gün kendi blogunda yayımladı.
Takvim kısa: prototip uydu 1 Ekim’de fırlatıldı. Google’ın anlatımına göre aradan geçen haftalarda devreye alma listesi tamamlandı; ana bilgisayar ve TPU tepsileri açıldı, ilk makine öğrenmesi testleri çalıştırıldı. Bu hafta şirketin “Hello World” dediği eşik geçildi.
Test bir yer istasyonu geçişinde yapıldı. Google uyduya bir komut gönderdi ve uydudaki açık model Gemma 4’ten uzayda olmak üzerine haiku yazmasını istedi. Yanıt, uydu Norveç’in Svalbard kasabası üzerinden geçerken indirildi. Google aynı geçişte uzay temalı limerickler ve yükün teknik durumunu bildiren telemetri komutlarıyla da test yaptı.
Sıradaki iş daha da zorlu olacak. Google, TPU’ların yörüngedeki termal stres ve radyasyon altında nasıl davrandığını ölçecek testlere geçiyor. Şirketin çizelgesinde 2027 için birbirine bağlı ikiz uydu hedefi var; yani tek uydunun tek yanıtı nihai amaç değil, ilk basamak.
Projenin iddiası yerküredeki veri merkezlerinin yerini almak değil, yapay zekâ hesaplamasının bir kısmını yörüngeye taşımanın mümkün olup olmadığını ölçmek. Google kendi metninde bunu uzun vadeli bir araştırma olarak niteliyor ve “uzun yol” ifadesini kullanıyor. Bugünkü sonuç bir mühendislik kanıtı: yonga açıldı, model yüklendi, çıktı indirildi.
Kanıt, yapay zekâ yatırımının en büyük kalemi güç ve soğutma olduğu için önemli. Hesaplamayı uzaya taşıma fikri, güneş enerjisi ve radyasyonla soğutma gibi fiziksel avantajlara dayanıyor; Google bu hesapları henüz maliyet tablosuyla kamuya açmadı. Yörüngedeki bir yonganın bir haiku yazmasıyla bir veri merkezinin ekonomisi değişmiyor.
Fırlatmadan ilk model çıktısına beş hafta geçti. Google ara adımların tarihlerini ve test sürelerini paylaşmadı; yalnız devreye alma listesinin tamamlandığını ve ilk makine öğrenmesi testlerinin çalıştığını açıkladı. Şirket uydunun yörünge yüksekliği, yonga sayısı ve güç bütçesi gibi teknik ayrıntıları da bu duyuruda yenilemedi.
Teyit tarafı net: duyuru Google’ın kendi blogunda, Kıdemli Direktör Travis Beals imzasıyla 30 Ekim’de yayımlandı; The Verge aynı gün aktardı. Şirket, fırlatmayı 25 Eylül’de duyurmuştu; bu haber o duyurunun devamı, yeni bir program değil.
Mint11 için asıl takip kalemi, termal ve radyasyon testlerinin sonucu. Yörüngede çalışan bir yonga aynı anda ısınan ve soğuyan bir ortamda hata üretirse, proje kâğıt üstündeki fizikten mühendislik gerçeğine geçemez. Google bir sonraki eşiği 2027’deki ikiz uydu olarak koydu; o zamana kadar yayımlanacak test verisi bu iddianın gerçek sınavı olacak.