Jaguar Land Rover (JLR), Ağustos sonunda yaşanan siber saldırının ardından İngiltere’deki Solihull, Halewood ve Wolverhampton fabrikalarında üretime dönüşün en erken 1 Ekim’de mümkün olacağını açıkladı. Şirketin bilgi teknolojileri ağlarını kapatmak zorunda kaldığı olayın etkileri sürerken, hükümet kanadı ilk kez bölgeye giderek JLR ve tedarikçilerle “yerinde” görüşmeler yaptı. Sektör temsilcileri ve sendikalar, duruşun uzaması halinde özellikle küçük ölçekli tedarikçilerde nakit sıkışması ve iflas riskinin belirginleştiği uyarısında bulunuyor.
İş Dünyası Bakanı Peter Kyle ile Sanayi Bakanı Chris McDonald, West Midlands’taki temasları kapsamında JLR’nin tedarikçilerinden Webasto’nun Sutton Coldfield tesisini ziyaret etti. McDonald, BBC’ye yaptığı değerlendirmede “İşletmelerin bize anlattıklarını dinleyip, çözümü onlarla birlikte tasarlamak istiyoruz; yukarıdan dayatılan bir reçete uygulamayacağız” dedi. Bakan, JLR’ye Ulusal Siber Güvenlik Merkezi (NCSC) ve Ulusal Suç Dairesi’nin (NCA) teknik destek verdiğini de hatırlattı.
JLR, yaptığı yazılı açıklamada “Önceliğimiz; müşterilerimizi, tedarikçilerimizi, çalışma arkadaşlarımızı ve açık kalan bayi ağımızı desteklemek” diyerek üretim duruşunun en az 1 Ekim’e kadar uzatıldığını teyit etti ve “Bu zorlu süreçte tüm paydaşların sabrı için teşekkür ederiz” ifadelerini kullandı. BBC kaynakları, kesintinin bazı senaryolarda kasım ayına sarkabileceğine işaret ediyor.
Duruşun JLR’ye haftada en az 50 milyon sterline mal olduğu tahmin ediliyor. Şirketin Britanya’daki üç fabrikası normal koşullarda günde yaklaşık 1.000 araç üretiyor. University of Birmingham’dan Prof. David Bailey, tedarik zincirindeki kırılgan halkalara dikkat çekerek “Zincirde bazı parçalar koparsa yeniden başlatma çok daha zorlaşır” uyarısını yaptı ve hükümetin bir şekilde yükü üstleneceğini; bunun kısa çalışma, kredi/garanti programları ya da işten çıkarmalar artarsa refah harcamaları yoluyla olacağını savundu.
Zincirin uçlarındaki şirketlerden gelen sinyaller de endişeyi artırıyor. Solihull merkezli filo yönetimi ve kurumsal kiralama şirketi Run Your Fleet’in CEO’su Steve Whitmarsh, “Devlet müdahalesi kaçınılmaz görünüyor; tedarik zincirini kaybedersek geri getiremeyiz. Kısa vadeli destek verilmezse ekonomiye ve vergi mükelleflerine maliyeti daha büyük olur” dedi. Ülkenin en büyük sendikalarından Unite ise JLR tedarikçilerindeki çalışanlar için kısa çalışma benzeri bir “furlough” düzenlemesi talep ediyor; bazı işçilere “Universal Credit” başvurusu yapmalarının söylendiğini, düşük ya da sıfır ücretle ücretsiz izne çıkarılanlar bulunduğunu aktarıyor.
Siyasi cephede çağrılar partilerüstü bir zeminde birleşiyor. West Midlands ve Merseyside’daki milletvekilleri, Covid-19 döneminde uygulanan işletme kredileri ve garantilerine benzer bir enstrümanın gündeme alınmasını istiyor. İşçi Partisi’nin Tipton ve Wednesbury milletvekili Antonia Bance, JLR tekrar ayağa kalktığında bazı tedarikçilerin artık çalışır durumda olmayabileceğini ve nitelikli işgücü kaybının zinciri felç edebileceğini söylerken; Muhafazakâr Parti’den Saqib Bhatti, tedarikçilere destek verilmemesinin bölge ekonomisi için “çok ciddi sonuçlar” doğurabileceğini vurguladı. Liberal Demokratlardan Helen Morgan da otomotiv sanayisinin hem West Midlands hem de ülke genelindeki ağırlığına dikkat çekerek hükümeti müdahaleye çağırdı.
JLR’nin Birleşik Krallık’ta yaklaşık 30 bin kişiyi doğrudan istihdam ettiği, tedarik zincirinde 100 bin kişinin çalıştığı ve bu çalışanların harcamalarıyla ilişkili 60 bin kişilik ilave bir istihdam etkisi bulunduğu hesaplanıyor. Şirket şu aşamada tedarik zincirine desteği kendi imkânlarıyla sürdürürken, hükümet kanadı hem adli bilişim çalışmalarının sonucunu hem de nakit akışı riski altındaki tedarikçilerin ihtiyaç tespitini yakından izliyor.
Kritik eşik, üretime dönüş için hedeflenen 1 Ekim. Ancak siber saldırı sonrası sistemlerin kontrollü biçimde yeniden devreye alınması, tedarikçilerde işgücünün korunması ve parça akışının senkronize edilmesi gerekecek. Tedarik zincirindeki kopmaların artması durumunda yeniden başlatma takviminde yeni gecikmeler gündeme gelebilir. Şirket ve hükümet kaynakları, hem teknik toparlanma hem de finansal tampon mekanizmaları konusunda “gün gün” değerlendirme yapıldığını belirtiyor.
TATAMOTORS · NSETATA Motors—