Belçika’da Delhaize’in 40’tan fazla mağazasında soğutma ve dondurma sistemleri 2 Kasım sabahı devre dışı kaldı. Şirket sözcüsü olayı doğruladı: buzdolaplarında ve dondurucu sandıklarında sıcaklık 15 dereceye kadar yükseldi. Delhaize, sorunun bölgesel olmadığını, Flamanca ve Valonca konuşulan bölgelerdeki mağazaların da etkilendiğini açıkladı.
De Tijd’in aktardığına göre etkilenen mağaza sayısı yalnız Delhaize ile sınırlı değil: 40 civarında Delhaize, 15 Carrefour marketi ve kasap zinciri De Laet & Van Haver’de soğutma ve dondurma tesislerinin ayarları dışarıdan değiştirildi. Gazete olayı, Fransa’da ekim ayında marketlerin soğutma ünitelerine yapılan müdahaleye benzetti.
Belçika’da olayın siber saldırı olup olmadığı henüz doğrulanmadı. VRT NWS, bir “bilişim olayı” tanımını kullanıyor ve Delhaize’in çözüm için çalıştığını aktarıyor. Şirket sözcüsü, soğutucularda ve dondurucularda duran ürünlerin tamamının atılması halinde zararın ciddi boyuta çıkabileceğini söyledi. RTL’in haberine göre Delhaize uyarıyı sabaha karşı saat 4 sularında mağazalara iletti.
İsveç’te tablo daha küçük ölçekli; olaylar aynı yöne işaret ediyor. Reuters’a konuşan ICA sözcüsü, sınırlı sayıda mağazanın gece boyunca soğutma ve dondurma sistemlerini etkileyen bir olaydan etkilendiğini söyledi. Coop, Aftonbladet’e altı mağazasında benzer bir sorun yaşandığını bildirdi. Bir İsveç mağazası sosyal medya hesabından buzdolabı ve dondurucularının sıcaklık ayarının 50 dereceye çekildiğini duyurdu; Reuters bu açıklamayı Fransa’daki olayla karşılaştırdı.
Fransa’da ekim ayında yaşanan olay bu dosyanın referansını oluşturuyor. Fransız polisi, yüzlerce marketin soğutma ünitesine büyük ölçekli bir saldırıda el konulduğunu, gıda kaybı ve yangınlar yaşandığını açıklamıştı. VRT NWS’un 12 Ekim tarihli haberine göre o olayda sıcaklıklar 50 dereceye kadar çıkmış ve gıda ürünleri kullanılamaz hale gelmişti.
İki ülkedeki olayların ortak noktası, marketlerin soğutma sistemlerinin uzaktan yönetilebilir olması. Sıcaklık ayarı, buz çözme döngüsü ve alarm eşikleri merkezi bir yazılım üzerinden değiştirilebiliyor; bu erişim ele geçirildiğinde tek bir ayar değişikliği onlarca mağazanın soğuk zincirini aynı anda kırıyor. Belçika’da ayarların dışarıdan değiştirilmiş olması da bu mimariye işaret ediyor.
Belçika ve İsveç’te olayın arkasında kimin olduğuna dair resmî bir açıklama yok. Delhaize ve Carrefour soruşturmayı yürüten birimin adını paylaşmadı; İsveç polisinin dosyayı siber suç kapsamında açıp açmadığı da kamuya yansımadı. Perakendeciler şimdilik operasyonu normale döndürmeye odaklanmış durumda.
Türkiye tarafında benzer bir olay kayda geçmedi. Yine de tablo, gıda perakendesinde otomasyonun tek noktadan yönetilmesinin operasyonel riskini gösteriyor: fiziksel bir müdahale olmadan, yalnız ayar değiştirerek raf ürününü imha ettirmek mümkün. Sektörde soğutma kontrol yazılımlarının ağdan ayrılması ve iki adımlı doğrulama bu olayların ardından tartışılacak başlıklar arasında.
İki ülkedeki mağaza sayısı ve zarar tutarı henüz netleşmedi. Delhaize kaç mağazanın hâlâ kapalı olduğunu, Carrefour ise etkilenen reyonların ne zaman açılacağını açıklamadı.