Meta, 29 Aralık 2025’te Çin kökenli yapay zekâ ajanı girişimi Manus’u satın alacağını duyurdu. Şirket bedeli açıklamadı; Wall Street Journal ve Bloomberg anlaşmayı 2 milyar doların üzerinde olarak aktardı.
Manus 2022’de Pekin ve Vuhan’da kuruldu, 2025 ortasında merkezini Singapur’a taşıdı. Otonom ajan ürünü 2025’in başında çıktı; kurucuları Xiao Hong ve Ji Yichao.
Pekin süreci inceledi. 7 Ocak 2026’da Financial Times, makamların personel ve teknolojinin Singapur’a taşınmasının ihracat lisansı gerektirip gerektirmediğini araştırdığını yazdı. Ertesi gün Ticaret Bakanlığı (MOFCOM), işlemin ihracat kontrolü, teknoloji transferi ve deniz aşırı yatırım kurallarına uygunluğunun değerlendirileceğini açıkladı.
Yasak ve geri alma
25 Mart 2026’da iki kurucu yöneticinin ülkeden çıkışı yasaklandı. 27 Nisan 2026’da Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu (NDRC) bünyesindeki yabancı yatırım güvenlik incelemesi ofisi devri yasakladı ve taraflardan işlemin geri alınmasını istedi. Meta, anlaşmanın yürürlükteki hukuka uygun olduğunu savundu.
Haziran 2026’da Meta ayrışmayı tamamladı: çalışanlarına Manus araçlarını yasakladı, Manus personelinin iç veri sistemlerine erişimini kesti. Manus 1 Eylül 2026’da bağımsız operasyonlarına döndüğünü duyurdu ve bugün bağımsız bir ajan laboratuvarı olarak çalışıyor.
Dosya, Çin’in sınır ötesi teknoloji işlemlerinde denetimi sıkılaştırmasının en sert örneği oldu. Haziran 2026’da yürürlüğe giren yeni deniz aşırı yatırım kuralları, hassas sektörlerde onay olmadan personel ve yetenek transferini yasaklıyor, tamamlanmış işlemlerin geri alınmasını zorunlu kılabiliyor.
Bu tablo, Çin’in yapay zekâ modellerinin gelir tablosunda görünen hızlı büyümeyle birlikte okunmalı: Pekin hem yerli model ekosistemini büyütüyor hem de kritik teknolojinin sınır dışına çıkışını kapatıyor. Aynı hafta Trump’ın Xi onuruna verdiği devlet yemeğine teknoloji liderlerinin çağrılması, iki ülkenin yapay zekâ dosyasını masada tuttuğunu gösteriyor.