ABD’li araştırma şirketi Rhodium Group’un 17 Eylül’de yayımladığı tahminlere göre Çin’in yapay zeka modelleri, OpenAI ve Anthropic’in bildirdiği gelirin yalnızca yüzde 10’unu üretiyor. Hesaplama, son bir aylık gelirin 12 ile çarpılmasıyla hızlı büyümeyi yakalamaya çalışan yıllık yinelenen gelir (ARR) metriğine dayanıyor. Rhodium’un listesinde DeepSeek 500 milyon dolarlık ARR ile en altta; onu 800 milyon dolarla MiniMax ve 1 milyar dolarla Moonshot izliyor. ByteDance 4 milyar, Alibaba 2,4 milyar dolarda kalırken OpenAI tek başına 40 milyar, Anthropic 65 milyar dolar gelir bildirdi.
Tartışmanın merkezinde değerleme çarpanları var. Rhodium’un hesapladığı gelir çarpanı Moonshot’ta 50, DeepSeek’te 163 kata çıkıyor; aynı çarpan OpenAI’da 34, Anthropic’te 21 kat. Rapordaki değerlendirme şöyle: “Değerlemeler, gelire kıyasla Moonshot ve DeepSeek için şu an fahiş görünüyor.” Halka arz takvimi de tabloyu etkiliyor: Anthropic’in önümüzdeki ay ABD’de listelenmesi bekleniyor, OpenAI halka arzı gelecek yıla bıraktı. Moonshot’ın Hong Kong’ta gizli başvuru yaptığı, DeepSeek’in de listelenmeye hazırlandığı haber veriliyor. Moonshot piyasa söylentilerine yorum yapmayacağını söyledi; DeepSeek ve Anthropic soruları yanıtsız bıraktı.
Rhodium’a göre sorun kısa vadeli bir gelir farkı değil, finansman. Şirketin ortağı Logan Wright, CNBC’ye verdiği açıklamada finansman açığının Çinli öncü yapay zeka laboratuvarlarının sürdürülebilir biçimde büyümesini çok daha zor hale getireceğini söyledi. Wright’a göre bu laboratuvarlar hisse senedi piyasasındaki elverişli havaya ağır biçimde bağımlı kalacak ve bu, Çin’de kolay bir bahis değil. Devlet desteğinin hesaplama kapasitesi yatırımlarının donanım tarafında işe yaradığını, öncü laboratuvarlara doğrudan finansmanda ise aynı istekliliğin görülmeyeceğini ekliyor. Rhodium, Çin’in yapay zeka çipi ve sunucu yatırımlarındaki öz sermayenin yüzde 60’tan fazlasının devletle bağlantılı kaynaklardan geldiğini tahmin ediyor.
Rhodium’un rakamları bu yazın sonundaki verilere dayanıyor; Çin modellerinin kullanımı ise yıl başındaki düşük seviyelerden hızla arttı. Z.ai, 16 Eylül’de yatırımcılara son ARR’sinin 1,8 milyar dolar olduğunu bildirdi ve yıl sonu tahminini 2,4 milyar dolardan 3 milyar dolara yükseltti. Şirketin Hong Kong’ta işlem gören hisseleri 17 Eylül sabahı yüzde 5’ten fazla artarak, iki aydaki ikinci büyük finansman turunun ardından hafta başındaki düşüşü telafi etti.
Farkın kapanıp kapanmayacağı iki başlıkta düğümleniyor: açık ağırlıklı modellerin kimden ne kadar gelir toplayacağı ve Çinli laboratuvarların hesaplama maliyetini hangi kaynakla karşılayacağı. ABD’nin önde gelen modelleri kapalı kalırken, yapay zeka karşılaştırma şirketi Artificial Analysis’e göre görev başına maliyet Çin modellerinde belirgin biçimde düşük. Rhodium, Çinli laboratuvarların açık kaynaklı modellerine erişim sağlayan üçüncü taraflardan daha büyük bir gelir payı almaya çalıştığını da not ediyor.