Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, 14 Kasım 2026’da Türkiye’nin en büyük kuantum bilgisayarının TÜBİTAK bünyesinde kurulacağını sosyal medya hesabından duyurdu. ARF Kuantum adını taşıyacak sistem, 54 kübit kapasiteli IQM Radiance R3 üzerine inşa edilecek ve 2027 yılında devreye alınacak.
Sistemi Finlandiya merkezli kuantum bilgisayar üreticisi IQM Quantum Computers üretiyor. Bilgisayar, TÜBİTAK’ın ARF süper bilgisayarıyla birlikte çalışacak. Böylece klasik yüksek performanslı hesaplama ile kuantum işlem kapasitesi aynı altyapıda buluşacak. İki sistem birlikte hibrit bir hesaplama ortamı oluşturacak. Kuantum bilgisayar, ARF’nin hesaplama gücünü tamamlayacak.
Sistem 2027’de devreye alınacak. Kurulumu henüz tamamlanmadı; duyuru bir planı anlatıyor. Kesin teslimat günü verilmedi. Bakanlık 2027 içinde tam kapasiteye ulaşmayı planlıyor. Duyuru, projenin ilk resmi adımını oluşturuyor.
Türkiye, kuantum bilişimde dünyada önde gelen 15 ülke arasına girmeyi hedefliyor. Bakan Kacır, sistemin bu sıralamaya giden yolda önemli bir adım olacağını söyledi. Bu hedef, projenin takvimini de belirliyor. Sıralamaya girmek, Türkiye’nin kuantum alanındaki görünürlüğünü artıracak.
Donanım, veri ve projelerde geliştirilecek fikri mülkiyetin tamamı Türkiye’nin kendi kontrolünde olacak. Sistemin ürettiği her şey Türkiye’de kalacak. Bu yaklaşım, dışa bağımlılığı sınırlamayı amaçlıyor. Kacır, tam kontrolün projenin temel ilkesi olduğunu vurguladı.
Erişim ulusal hesaplama altyapısı TRUBA üzerinden sağlanacak. Üniversiteler, araştırma merkezleri, kamu kurumları ve sanayi proje başvurusu yaparak kuantum bilgisayara ulaşabilecek. Başvurular proje bazında değerlendirilecek. TRUBA, ulusal araştırma altyapısı olarak ülke genelinde kullanılıyor. Kabul edilen projeler kuantum bilgisayarda hesaplama süresi kullanacak.
Kullanım alanlarının başında yapay zeka, siber güvenlik, ileri malzeme ve karmaşık optimizasyon geliyor. Listeye ilaç ve malzeme keşfi de ekleniyor. Bu alanlarda kuantum bilgisayarların klasik sistemlere üstünlük kurması öngörülüyor. Yeni ilaçların tasarımı ve karmaşık ağların planlanması kuantum hesaplamadan yararlanacak.
Bakanlık enerji, ulaşım ve lojistik sektörlerinde de kullanım öngörüyor. Karmaşık rota ve kaynak planlama problemlerinde kuantum hesaplamanın belirgin avantaj sağlaması bekleniyor. İlk uygulamalar ARF Kuantum üzerinde denenebilecek. Enerji şebekelerinin dengelenmesi ve tedarik zincirlerinin iyileştirilmesi ilk sıralarda denenecek.
Maliyet, sözleşme bedeli ve teslimat günü duyuruda açıklanmadı. Kacır’ın mesajı bir niyet beyanı; kesin takvim içermiyor. Bu ayrıntılar ilerleyen aylarda netleşecek. Kamuoyu, kurulumun bütçesini ve takvimini önümüzdeki dönemde öğrenecek.
Kuantum bilgisayar, ülkelerin teknoloji egemenliği açısından stratejik bir alan sayılıyor. TÜBİTAK’ın ARF Kuantum adımı, Türkiye’nin bu alanda kendi donanımı ve kendi verisiyle çalışma iddiasını güçlendiriyor. Kurulum tamamlandığında Türkiye’nin kuantum hesaplama kapasitesi belirgin bir sıçrama yapacak.