ABD Başkanı Donald Trump, polisilikon ve türevlerine yönelik yeni bir ulusal güvenlik tarifesi paketini imzaladı. Beyaz Saray’ın 6 Ağustos 2026 tarihli fact sheet’ine göre duyuru aynı gün yapıldı; Guardian ve BBC’nin 7 Ağustos aktarımları paketi doğruladı. Karar, çip ve güneş paneli tedarik zincirinde Çin’e bağımlılığı kesme iddiasını taşıyor. Bu, yalnızca enerji ekipmanı değil yapay zekâ altyapısının hammadde katmanına da dokunan bir hamle.
Paketin omurgası üç parçalı. Birincisi, polisilikon türevlerinde yüzde 15 ad valorem tarife. İkincisi, ithalata taban fiyat: polisilikon için kilogram başına 21 dolar, külçe ve wafer için 100 dolar, güneş hücresi için watt başına 0,22 dolar, modül/panel için watt başına 0,38 dolar. Üçüncüsü, yurt içinde üretim tesisi kuran, büyüten veya yenileyen firmalar için Ticaret Bakanlığı teşvik programı yetkisi. Beyaz Saray, önlemlerin imzadan 120 gün sonra yürürlüğe gireceğini yazıyor; Guardian bunu 4 Aralık 2026 olarak sabitliyor.
Gerekçe rakamlarla kuruluyor. ABD’nin küresel polisilikon üretim kapasitesindeki payı 2005’te yüzde 50 iken 2024’te yüzde 2’nin altına düşmüş. Polisilikon, yarı iletken ve güneş paneli için temel hammadde; savunma ve savunmaya yakın sanayilerde de kullanılıyor. ABD tarafında öne çıkan üreticiler arasında Michigan’daki Hemlock Semiconductor ve Tennessee’deki Wacker Chemie tesisi anılıyor. Corning tarafı tarifenin ABD kapasite yatırımını teşvik ettiğini söylerken, Wacker tedarik zinciri dayanıklılığı ve ileri hesaplama altyapısı gerekçesine vurgu yaptı. Çin Dışişleri ve Washington’daki Çin Büyükelçiliği hamleyi “ulusal güvenliği aşırı genişletme” ve “korumacılık” diye eleştirdi; meşru çıkarları koruyacaklarını söyledi.
Bu tarife yalnızca güneş paneli fiyatı haberi değil. Yapay zekâ kapasite yarışında çip malzemesi, enerji altyapısı ve jeopolitik aynı denkleme oturuyor. Kısa vadede ithal paneller ve ara mallar pahalılaşabilir; orta vadede ABD’de kapasite yatırımı teşvik edilirken Asya tedarik zincirlerinde rota ve fiyat ayarı kaçınılmaz. Türkiye açısından doğrudan bir iç regülasyon değil; fakat güneş ekipmanı ithalat maliyeti, küresel panel fiyatı ve çip ekipmanı tedarik riski üzerinden dolaylı etki izlenmeli. Asıl gösterge, Aralık’ta yürürlük ve teşviklerin fiili yatırım yaratıp yaratmadığı olacak. Yatırımcı ve üretici tarafında soru net: taban fiyat paneli ve hücre maliyetini ne kadar yukarı iter, yerli kapasite 120 günde mi yoksa yıllarca mı cevap verir? Yerli üretici tarafında teşvik programının hangi yatırımları hızlandıracağı, ithalatçı tarafında ise taban fiyatın stok ve sözleşme maliyetlerini ne kadar bozacağı Aralık’a kadar netleşecek. Çin’in misilleme riski ve küresel panel fiyatındaki oynaklık da aynı paketle birlikte izlenmeli.