Amazon, ABD müşterilerine Cuma günü gönderdiği e-postayla Conditions of Use belgesini güncellediğini duyurdu. Belgenin altbilgisinde “Last updated: August 14, 2026” ifadesi yer alıyor. Değişiklik fiyatı, teslimatı veya ürün politikasını değil; bir şikâyetin nerede ve kimin önünde görüleceğini hedefliyor. Mayıs 2021’de tüketici sözleşmesinden çıkarılan bağlayıcı bireysel tahkim ve toplu dava feragati, ABD Conditions of Use metnine geri geldi.
Uyuşmazlık mahkemeden önce tahkime gidiyor
Güncel metin, herhangi bir Amazon Service kullanımı ile Amazon’un sattığı veya Amazon.com üzerinden dağıttığı ürün ve hizmetlere ilişkin neredeyse her iddiayı mahkeme yerine bağlayıcı tahkime yönlendiriyor. Üç istisna bırakılıyor. Anlaşmazlık müşterinin bulunduğu yerde küçük talepler mahkemesine uygunsa taraflar orada dava açabiliyor. Fikri mülkiyet ihlali veya kamu yararına gelecekteki yasa ihlallerini durdurmak için ihtiyati tedbir mahkemede istenebiliyor. Tahkim öncesi usule uyulup uyulmadığına da hakem değil mahkeme karar veriyor. Bunun dışındaki her iddia, ne zaman doğmuş olursa olsun tahkime gidiyor; taraflar jüri ve yargıç önünde dava hakkından feragat etmiş sayılıyor.
Toplu dava feragati bunun hemen altında duruyor. Tahkim yalnızca bireysel yürütülecek; temsilci sıfatıyla talep veya kamuya yönelik ihtiyati tedbir tahkim forumunun dışında bırakılıyor. Amazon e-postasında düzenlemeyi “sorunları doğrudan bizimle çözmenin hızlı ve verimli bir yolu” diye çerçeveliyor. Şirket, müşterilerin hâlâ küçük talepler mahkemesini kullanabileceğini ve tahkim maliyetinin büyük kısmını kendisinin karşılayacağını belirtiyor.
Önce 60 gün, sonra toplu tahkim makinesi
Tahkim talebi hemen açılamıyor. Müşteri önce müşteri hizmetlerine başvurmak zorunda. Bu yol sonuç vermezse Amazon’un talep formunu kullanarak bir Notice of Dispute doldurup 60 gün iyi niyetle müzakere etmesi gerekiyor. Süre dolmadan veya zamanında istenen uzlaşma konferansı bitmeden tahkim başlatılamıyor. Forum JAMS; tek hakem, kural olarak sanal oturum veya müşterinin yaşadığı ilçe.
Yeni metin, 2021’deki geri adımı zorlayan taktiğe de yanıt veriyor. Amazon o yıl Echo cihazı kullanıcıları adına yaklaşık 75 bin bireysel tahkim talebiyle karşılaştıktan sonra zorunlu tahkimi sözleşmeden çıkarmıştı. Şimdi 25 veya daha fazla benzer talep altı ay içinde ve eşgüdümlü avukatlarla gelirse “Mass Arbitration” sayılıyor. JAMS talepleri en az 25’lik; 500’ü aşınca 100’lük, 2.500’ü aşınca 500’lük gruplara ayırıyor. Her grup tek idari ücret seti ve tek hakemle çözülüyor.
Amazon, 14 Ağustos 2026 öncesinde derdest davaların bu tahkim şartına girmeyeceğini belirtiyor. Yeni talepler ise, dayandıkları olay daha önce yaşanmış olsa bile bireysel tahkime yöneliyor. Bu ABD Conditions of Use güncellemesi; Türkiye veya Avrupa Birliği tüketicisini otomatik olarak aynı şekilde bağlamaz. Şartın her somut uyuşmazlıkta geçerli sayılıp sayılmayacağı mahkemelerin önünde duruyor.