Avrupa Komisyonu, 13 yaş altındaki çocukların sosyal medya platformlarına erişimini yasaklayan EU Kids Act teklifini 17 Eylül’de kabul etti. Teklif, reşit olmayan kullanıcılar için kademeli bir düzen kuruyor: 13 ve 14 yaşındakiler yalnızca ebeveynlerinin açtığı alt hesaplarla platformlara girebilecek, 15 yaşından itibaren kendi hesaplarını açabilecek.
Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen teklifi 16 Eylül’deki Birlik Durumu konuşmasında duyurmuştu. Komisyon açıklamasına göre düzenleme ispat yükünü tersine çeviriyor: hizmetin yaşa uygun ve tasarımı gereği güvenli olduğunu göstermek artık platformların işi olacak. Von der Leyen, “Ebeveynleri yeniden sürücü koltuğuna oturtuyoruz” dedi.
Teklifin resmî adı “EU Keeping Internet Digital Spaces Accountable and Trustworthy”. 13 yaş altındaki çocuklar sosyal medyaya erişemeyecek; veli tarafından yönetilen “mini hesaplar” üzerinden yalnızca çocuklara özel tasarlanmış video hizmetlerini kullanabilecekler. Bu hesaplarda ekran süresi günde bir saatle sınırlı olacak ve veliler içeriği kolayca yönetebilecek.
Aynı çerçeve 13 ve 14 yaşındakiler için de geçerli: ebeveynlerin açtığı alt hesaplar, sınırlı sosyal temas ve günde bir saat ekran süresi.
Platformlara getirilen yasaklar bağımlılık yapan tasarımları hedefliyor. Komisyonun saydığı unsurlar arasında küçükleri zararlı içeriklere sürükleyen öneri algoritmaları, sonsuz kaydırma, gece bildirimleri ve tanımadıkları kişilerden gelen mesajlar var. Yapay zekâ sohbet botları 18 yaş altında varsayılan olarak kapalı olacak; duygusal bağımlılık yaratmaları yasaklanacak.
Yaş doğrulama teklifin en tartışmalı bölümü. Platformlar yeni hesap açılışında yaş kontrolü yapacak; mevcut kullanıcıların yaşını tahmin etmek için kredi kartı bilgisi gibi “makul göstergeler” kullanılabilecek. Kullanılan araçlar kimlik belgesi ya da biyometrik veri saklamayacak.
Denetim, Dijital Hizmetler Yasası’nın (DSA) mevcut yapısı üzerinden yürüyecek. Komisyon açıklamasında ceza tutarı belirtmedi; DSA kapsamında yaptırımlar şirketin küresel yıllık cirosunun yüzde 6’sına kadar çıkabiliyor. Teklif ayrıca 90 günlük hızlı bir işlem süreci öngörüyor ve platformlara uyum planı sunma yükümlülüğü getiriyor.
AB’nin nüfusu 450 milyonu aştığı için teklif yasalaşırsa Birlik, sosyal medyaya yaş sınırı getiren en geniş kapsamlı düzenlemeye sahip olacak.
Almanya’nın bilişim sanayi birliği BITKOM’un CEO’su Bernhard Rohleder, yaş doğrulamanın teknik bir sorun olmayı sürdürdüğünü ve DSA’ya paralel düzenlemenin gereksiz olduğunu söyledi. Teklifin yasalaşması için Avrupa Parlamentosu’nun ve üye ülkelerin onayı gerekiyor.