ASML, küresel yapay zekâ yatırımlarının hızlanmasıyla birlikte yarı iletken ekosisteminin en kritik şirketlerinden birihâline geldi. Hollanda merkezli şirketin hisseleri son bir yılda iki katına yakın yükselirken, yalnızca bu ay %25 artış gösterdi.
ASML’nin bu yükselişinin temelinde, aşırı ultraviyole (EUV) litografi alanındaki fiili tekel konumu bulunuyor. EUV teknolojisi, 13,5 nanometre kalınlığında lazer ışınlarıyla çalışıyor ve ileri seviye AI çiplerinin üretimi için vazgeçilmezkabul ediliyor.
Analistlere göre ASML:
- Küresel litografi pazarının yaklaşık %90’ını kontrol ediyor
- EUV sistemlerinde tek üretici konumunda
AI odaklı çip talebinin artmasıyla birlikte, büyük üreticiler yatırım planlarını hızlandırdı:
- TSMC: 2026’da sermaye harcaması %37 artışla 56 milyar dolar
- Samsung: %24 artışla 40 milyar dolar
- SK Hynix: %25 artışla 22 milyar dolar
- Micron: %45 artışla 20 milyar dolar
Analistler, çip üreticilerinin toplam sermaye harcamalarının yaklaşık %25’inin litografiye gittiğini, AI çipleriyle bu oranın daha da artabileceğini belirtiyor. Apple, Google ve Qualcomm gibi şirketlerin AI talepleri de bu süreci hızlandırıyor.
ASML, düşük segmentte Japon Nikon ve Canon ile rekabet etse de, uzmanlara göre ileri seviye üretimdeki hakimiyetini uzun yıllar koruyacak. Sektör temsilcileri, milyarlarca dolarlık üretim hatlarının ortasında tedarikçi değiştirmeyi “Formula 1 yarışında motor değiştirmeye” benzetiyor.