New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, kentteki “son kilometre” teslimat ağlarını yeniden düzenlemeyi hedefleyen Delivery Protection Act’e desteğini açıkladı. Belediye Meclisi üyesi Tiffany Cabán’ın sunduğu Int. 0518-2026, belirli depo ve dağıtım tesisi işletmecilerini Tüketici ve Çalışanları Koruma Dairesi’nden lisans almaya zorlayacak. Tasarı henüz yasalaşmadı; Belediye Meclisi’nin Tüketici ve Çalışanları Koruma Komitesi’nde bekliyor.
Doğrudan istihdam yükümlülüğü
Düzenlemenin en kritik bölümü, depo ve teslimatın temel işlerini yapan çalışanların tesis işletmecisi tarafından doğrudan istihdam edilmesini öngörüyor. amNewYork’un tasarı metnine dayanan aktarımına göre bu yükümlülük, yasanın yürürlüğe girmesinden sonraki 12’nci ayda başlayacak; mevcut sözleşmeler için sınırlı uzatma imkânı bulunacak. Model değişirken işini kaybedebilecek sözleşmeli çalışanlara önce doğrudan iş teklifi yapılması da gerekecek.
Bu yaklaşım, Amazon gibi platformların Delivery Service Partner adı verilen bağımsız işletmeler üzerinden kurduğu teslimat ilişkisini hedef alıyor. Destekçiler, büyük şirketlerin operasyon üzerinde etkili olurken ücret, eğitim, güvenlik ve sokak risklerinden hukuken uzak kalabildiğini savunuyor. Tasarı ayrıca tesisler için güvenlik ve eğitim standartları ile kent ve çalışanların kullanabileceği yaptırım yolları getiriyor.
Amazon maliyet ve istihdam riski görüyor
Amazon ise düzenlemenin birlikte çalıştığı küçük teslimat şirketlerini zayıflatacağını, işleri azaltacağını ve tüketici maliyetlerini artıracağını söylüyor. Şirket, kentte 40’tan fazla Delivery Service Partner ile bu işletmelerin istihdam ettiği 5 binden fazla kişinin risk altında kalabileceğini ileri sürüyor. Bu rakamlar Amazon’un karşı argümanı; bağımsız bir etki değerlendirmesinin sonucu değil.
Tartışmanın ekonomik tarafı iki yönlü. Doğrudan istihdam, işveren sorumluluğunu ve çalışma standardını güçlendirebilir; buna karşılık platformların sabit maliyetini, sigorta yükünü ve filo organizasyonunu büyütebilir. Şirketler teslimat bölgelerini, depo konumlarını veya sözleşme yapısını değiştirirse sonuç yalnız çalışanları değil, e-ticaret teslimat hızını ve ücretlerini de etkileyebilir.
Mamdani’nin desteği siyasi ağırlığı artırsa da takvim kesin değil. Resmî Belediye Meclisi kaydı tasarının 35 üye tarafından desteklendiğini, 9 Nisan’daki komite görüşmesinden sonra beklemeye alındığını gösteriyor. Bir sonraki kritik eşik komiteden çıkarılması ve genel kurul oylaması.
Lisanslama rejimi uygulanırsa DCWP yalnız giriş izni veren bir kurum olmayacak; eğitim, iş güvenliği ve istihdam kayıtlarını denetleyen merkez hâline gelecek. Çalışanlar da ihlal iddialarını doğrudan kent mekanizmalarına taşıyabilecek. Böylece teslimat hızını optimize eden veri ve rota sistemleri kadar, sahadaki işveren zincirinin kimden başladığı da platform ekonomisinin ölçülen bir unsuru olacak.
Bu nedenle bugünkü gelişme yürürlüğe girmiş bir kural değil; platform sorumluluğu ile taşeron esnekliği arasındaki mücadelenin hızlandığına işaret ediyor.