ABD ve dokuz ortağı, 15 Kasım 2026’da San Francisco’da yapay zekâ tedarik zincirlerinin güvenliğine ilişkin ortak bir bildirge imzaladı. Pax Silica kurucularının toplantısında kabul edilen metin, hassas teknolojileri ve bu teknolojilerin dayandığı kritik altyapıyı birlikte koruma hedefini belirliyor. Toplantıyı ABD Dışişleri Bakanlığının ekonomik işlerden sorumlu müsteşarı Jacob Helberg düzenledi.
ABD Dışişleri Bakanlığının yayımladığı bildirgede Avustralya, Hindistan, İsrail, Japonya, Güney Kore, Katar, Singapur, Birleşik Arap Emirlikleri ve İngiltere de imzacı ülkeler arasında bulunuyor. Taraflar, ekonomik güvenliği ulusal güvenliğin temel unsurlarından biri sayıyor; tedarikte aşırı bağımlılıkları azaltmayı ve güvenilir ortaklar arasında çeşitliliği artırmayı amaçlıyor.
Bildirgenin korumayı hedeflediği hassas teknolojiler, yapay zekâ tedarik zincirleri için gerekli ürünleri, yazılımları, malzemeleri ve teknik bilgiyi kapsıyor. Bunların üretiminde kullanılan bileşenler, girdiler ve üretim araçları da aynı kapsamda ele alınıyor. Taraflar, bu unsurların çalınmasının, yasa dışı aktarılmasının veya düşman aktörlerin eline geçmesinin karşı tarafa askeri ve istihbari avantajlar sağlayabileceğini belirtiyor. Yetkisiz aktarım ve kötüye kullanımın ekonomik güvenliğe verebileceği zarar da koruma gerekçeleri arasında sayılıyor.
Kritik altyapının kapsamı ise limanları, terminalleri, ulaşım ve lojistik ağlarını, iletişim sistemlerini ve bunların çalışmasını mümkün kılan enerji altyapısını içeriyor. Bu ağları yöneten ve aralarında koordinasyon kuran dijital platformlar da bildirgeye giriyor. Metne göre bu sistemlerin kesintiye uğraması, zarar görmesi, düşman kontrolüne geçmesi veya içlerinden geçen verilerin yetkisiz kişilere açılması, ekonomiye ve temel hizmetlere ciddi zarar verebilir.
Taraflar ortak hedefleri uygulamaya taşımak için beş alanda çalışma grubu kurulmasını öneriyor. Yeniliği destekleyen politikalar ile önemli sektörlerde ileri yapay zekâ teknolojilerinin kullanımı ilk iki alanı oluşturuyor. Yapay zekâ tedarik zincirinin bütün aşamalarında iş birliği, güvenli limanlar ve tedarik güvenliği merkezleri ile yapay zekâ güvenliği ve dayanıklılığı da önerilen diğer başlıklar arasında bulunuyor. Bildirge, çalışma gruplarıyla ülkeler arasındaki ortak ekonomik güvenlik hedeflerini uygulamaya taşımayı amaçlıyor; önerilen grupların kuruluş tarihi ise henüz açıklanmadı.
Bildirge, ekonomik baskıya, tedarik kesintilerine ve piyasayı bozan uygulamalara karşı koordinasyonu da destekliyor. Taraflar özel yatırımları koruma ve yenilik için eşit rekabet koşulları sağlama hedeflerini birlikte dile getiriyor. Hassas teknolojiler ile altyapının uygunsuz erişim, etki veya kontrol altına girmesini önlemek için ülkelerin kendi politikalarının uygulanmasında iş birliği yapması öngörülüyor.
Ortak koruma taahhüdünün ardından çalışma gruplarının nasıl işleyeceği henüz netleşmedi. Bildirgede yeni bir yatırım paketinin bütçesi, güvenlik merkezlerinin konumları veya uygulama takvimi açıklanmadı.
