The New York Times 7 Kasım’da, ABD Ticaret Bakanlığı’nın bu yıl Nvidia’nın H200 yapay zekâ çiplerini sunuculara monte etmesine izin verdiği New Matrix adlı Çinli şirketin Pekin’deki adresinin boş olduğunu yazdı. Gazetenin muhabirleri Pekin’in kuzeybatı ucundaki yeni bir sanayi parkında, tavandan lamba yerine kabloların sarktığı gri bir mekânla karşılaştı. Binanın şirket rehberinde New Matrix yer almıyordu. Site yönetimindeki bir resepsiyon görevlisi ve bir müdür de şirkete dair kayıtları olmadığını söyledi.
New Matrix 17 ay önce kuruldu. Çin’deki şirket bilgi sitesi Qichacha’ya göre şirketin onay sırasındaki adresi, binlerce firmanın kâğıt üzerinde kayıtlı olduğu bir tescil yerleşkesiydi. Adres bu sonbahar, muhabirlerin ziyaret ettiği boş ofise taşındı. Şirket gazetenin sorularını yanıtlamadı.
Gazetenin incelediği Çin şirket kayıtları, New Matrix’in sahiplerini Wise Road adlı özel sermaye fonuna bağlıyor. ABD Ticaret Bakanlığı Wise Road’u Aralık 2024’te, Çin hükümetinin hassas çip teknolojisine sahip şirketleri ele geçirmesine yardım ettiği gerekçesiyle kara listeye eklemişti. Kayıtları inceleyen iki analist, New Matrix’in bu fonla bağlantılı firmalar için paravan olabileceğini düşünüyor. Bu, gazetenin görüştüğü analistlerin değerlendirmesi.
Gazete, benzer bir örneği eylülde ortaya koymuştu: H200 lisansı alan Maginfra adlı yeni şirketin ofisi de kullanılmıyor görünüyordu. Analistler bu şirketi ABD’nin kara listesindeki sunucu üreticisi Inspur ile ilişkilendiriyor. Onay alan bazı başka şirketler de ortaklık yapısı üzerinden Çinli askeri tedarikçilere uzanıyor. Konuyu bilen kişilere göre bakanlık, Baidu, BYD ve Tesla Şanghay’ın da aralarında bulunduğu yaklaşık iki düzine Çinli şirkete H200 alma ya da işleme izni verdi. Her şirkete on binlerce çiplik kota tanındı ancak bu kotalar henüz dolmadı.
Bakanlığa bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu’nun (BIS) sözcüsü, tüm başvuruların ulusal güvenlik riskleri açısından dikkatle incelendiğini söyledi. Büro, 2025’te ihracat ihlalleri için 324 milyon dolar ceza kestiğini ve bu yıl 90’dan fazla denetim görevlisi işe aldığını da hatırlattı. Nvidia sözcüsü John Rizzo ise Çin ordusunun Amerikan teknolojisine bağımlı olmasının mantıksız olduğunu söyledi. Rizzo’ya göre Pekin, yerli çip üreticilerini korumak için H200 ithalatını sıkı biçimde sınırlıyor.
Başkan Donald Trump, Aralık 2025’te H200’ün Çin’e satışına ABD hükümetinin satışlardan pay alması şartıyla izin vermişti. Tayvan’da üretilen çipler, değerleri üzerinden yüzde 25 vergi alınabilmesi için ABD üzerinden gönderiliyor. NYT’ye göre temmuzda biten çeyrekte Çin’deki müşterilere giden H200’ler, Nvidia’nın veri merkezi gelirinin yüzde 1’inden azını oluşturdu. Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi’nin eski Çin direktörü Liza Tobin ise bakanlığın da Nvidia’nın da lisans şartlarına uyulup uyulmadığını yeterince denetlemediğinden ciddi endişe duyduğunu söyledi.
Haber, Nvidia üzerindeki baskının arttığı bir haftaya denk geldi. Şirketin yönetim kurulu 8 Kasım’da, CEO Jensen Huang’ın yabancı bir istihbarat çabasının hedefi olduğuna dair haberler üzerine bağımsız soruşturma başlattığını duyurdu. Bloomberg’e göre ara seçimde Kongre çoğunluğunu kazanan Demokratlar da Huang’dan çiplerin Çin’e sızmasını önlemek için yeterli adımın atılıp atılmadığına dair yanıt isteyecek. Ticaret Bakanlığı ise kara listedeki şirketlerin en az yüzde 50 sahibi olduğu firmaları da kapsayacak kuralın askıya alınma süresini 10 Ocak 2027’ye uzattı. Karar 9 Kasım’da Federal Register’da yayımlandı.
