İngiltere’de dijital piyasaları denetleyen dört kurum, 30 Ekim 2026’da yayımladığı ortak açıklamada kişisel yapay zekâ ajanlarının kendi başına hareket etmesinin onları kullanan şirketlerin yasal sorumluluğunu azaltmadığını bildirdi. Açıklamayı Rekabet ve Piyasalar Kurumu (CMA), Finansal Davranış Otoritesi (FCA), Bilgi Komiserliği Ofisi (ICO) ve iletişim düzenleyicisi Ofcom, Dijital Düzenleme İş Birliği Forumu (DRCF) çatısı altında birlikte yayımladı.
Kurumlar açıklamada, kullanıcı adına satın alma yapan ve şirketlerle yazışan ajanların insanların dijital hizmetleri kullanma biçimini değiştirebileceğini yazdı. Metne göre bu ajanlar mevcut riskleri büyütüp hızlandırabilir, yenilerini de doğurabilir. Kurumlar dolandırıcılığı, kişisel verilerin kullanıcının beklemediği biçimde paylaşılmasını ve yanıltıcı öneri ya da kararları örnek gösteriyor.
Açıklamanın en net bölümü mevcut kuralların kapsamını ele alıyor. Kurumlar rekabet, tüketici ve veri koruma hukukunun yanı sıra çevrim içi güvenlik, finansal hizmetler, ödeme ve siber güvenlik kurallarının da kişisel yapay zekâ ajanlarına uygulandığını açıkça belirtmek istediklerini yazdı. Açıklamaya göre bir ajanın özerkliği, onu devreye alan kuruluşun yasaya uyma yükümlülüğünü hafifletmiyor. Kurumlar, yasayı çiğnediğinden makul biçimde şüphelendikleri ve tüketiciye ya da işletmelere zarar verme riski taşıyan bir davranış gördüklerinde yetkilerini kullanmaktan çekinmeyeceklerini de ekledi.
DRCF üyeleri, ajan geliştiren ya da kullanan şirketlerden bazı sorular üzerinde dikkatle düşünmelerini istiyor: Tüketici, ajanın kendi adına ne zaman ve nasıl hareket ettiğini nasıl anlayacak? Ajana yetki nasıl veriliyor, kişisel veriler nasıl kullanılıyor ve önerileri etkileyebilecek ticari çıkarlar kullanıcıya nasıl bildiriliyor? Listede ajanın kararlarından kimin hesap vereceği ve bir sorun çıktığında tüketicinin nasıl telafi alacağı da var.
CMA aynı gün şirketlere yönelik “Yapay zekâ ajanlarını kullanırken tüketici hukukuna uyum” rehberini güncelledi. İlk kez 9 Mart 2026’da yayımlanan rehbere göre şirket, bir yapay zekâ ajanının eylemlerinden tıpkı bir çalışanınkiler gibi sorumlu. Ajanı başka bir firma tasarlamış ya da sağlıyor olsa da sonuç değişmiyor. Rehber, tüketici hukukunu ihlal eden şirketlerin dünya genelindeki cirosunun yüzde 10’una kadar para cezasıyla karşılaşabileceğini ve etkilenen tüketicilere tazminat ödemek zorunda kalabileceğini hatırlatıyor.
CMA, müşterinin karşısında bir insan yerine yapay zekâ bulunması kararını etkileyebilecekse ajanın bunu açıkça belirtmesini öneriyor. Rehber, bazı modellerin hatalı ya da anlamsız sonuç üretebildiğini not ederek ajanın kararlarını denetleyen bir insanın süreçte kalmasını istiyor. Sorun fark edildiğinde istemlerin ya da iş akışlarının hızla düzeltilmesi gerekiyor.
Kurumlar piyasayı yakından izlediklerini, ajan geliştiren şirketlerle doğrudan görüştüklerini ve hükümetle birlikte uyum boşluklarını belirlemeye çalıştıklarını yazdı. Şirketleri ürünlerini erken aşamada düzenleyici deneme ortamlarında sınamaya çağırdılar. ICO’nun ajan tabanlı yapay zekâya veri koruma hukukunun nasıl uygulanacağı konusunda başlattığı görüş toplama süreci ise 20 Kasım 2026’da kapanıyor.
