ABD Ticaret Bakanlığına bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS), 16 Kasım 2026’da gelişmiş çiplere üçüncü ülkelerdeki veri merkezlerinden uzaktan erişimi lisansa bağlayan bir düzenleme açıkladı. Kurum, fiziksel çip sevkiyatına getirilen kısıtlamaların bulut üzerinden hesaplama gücü kiralanmasıyla aşılmasını önlemeyi amaçlıyor. Geçici nihai kural, çip ve sunucu ihracatının yanı sıra yeniden ihracatı ve ülke içindeki devirleri de kapsıyor.
Yeni yükümlülük, ilgili donanımın dünyanın herhangi bir yerindeki veri merkezinden Makao veya ABD’nin D:5 ülke grubundaki şirketlere belirli büyüklükte hesaplama gücü sunacağının bilinmesi halinde uygulanacak. Nihai ana şirketin bu yerlerde merkezinin bulunması da yeterli sayılacak. Lisans eşiği, toplam işlem performansını ölçen aggregate TPP değerinin 12 milyonu aşması. Tek bir tesisin kapasitesi kadar, dijital bağlantılarla birlikte çalışan veri merkezlerinin toplamı da hesaba katılacak.
Kural, araya başka bir ülkedeki müşterinin girdiği düzenlemeleri de kapsıyor. Veri merkezi müşterisinin D:5 grubundaki bir şirket için model eğittiğinin, eğitime katıldığının veya model sağladığının bilinmesi de lisans yükümlülüğünü doğuracak. Başvurular işlem bazında değerlendirilecek. İhracatçılar ve veri merkezi işletmecileri, müşterilerinin doğrudan veya dolaylı sahiplik ve kontrol ilişkilerini incelemek zorunda kalacak.
Ayrı bir hükümle Endonezya, Malezya, Singapur, Tayland ve Brezilya’ya gelişmiş çip sevkiyatına da lisans şartı getiriliyor. Bakanlık, bu ülkeler üzerinden izinsiz varış noktalarına yönlendirme riskinin yüksek olduğunu belirtiyor. Merkezi veya nihai ana şirketi ABD’de bulunan alıcılara yapılan sevkiyatlar, gerekli raporlar sunulursa bu ek yükümlülükten muaf tutulacak.
Yalnızca ticari ürün, hizmet veya içerik önerileri için tasarlanıp kullanılan sistemlere dar bir istisna tanınıyor. Kullanıcının talebine göre yeni metin, görüntü, ses, video veya yazılım üreten modeller bu istisnadan yararlanamayacak. Öneri işlevi de taşıyan üretken bir sistem, sırf bu işlevi nedeniyle kapsam dışında kalamayacak. Ayrıca düzenleme, çip üreticileri ve paketleme şirketlerinin bazı gelişmiş çip tasarımcılarına uyguladığı kontrolleri sıkılaştırıyor.
Uzaktan kiralama, Oracle'ın Tencent'e çip kiralamasını iptal ettiğine ilişkin önceki haberde de gündeme gelmişti. Financial Times’ın kaynaklarına dayanan o haber, Güneydoğu Asya’daki veri merkezlerinden sağlanacak kapasiteyi konu alıyordu. BIS’in yeni metni ise belirli bir ticari anlaşmaya karar vermek yerine hesaplama gücüne erişim için genel lisans koşulları getiriyor.
Federal Register’ın ön inceleme nüshası, resmî yayını 19 Kasım 2026 için planlıyor; metin yürürlüğü yayımlanma gününe bağlıyor. Kapsamdaki mevcut hizmetlerini sürdürmek isteyen veri merkezlerinin yürürlükten itibaren 90 gün içinde lisans alması gerekecek. Görüş bildirme süresi ise resmî yayından itibaren 60 gün olacak. Düzenleme ayrıca Mayıs 2025’te kaldırılacağı açıklanan AI Diffusion kurallarını mevzuattan çıkarıyor.
