Financial Times’ın 15 Eylül’de yayımladığı soruşturmaya göre Polonya’nın devlet kontrollü enerji şirketi Orlen, Venezuela’dan ham petrol almak için kripto para üzerinden peşin ödediği 230 milyon doları geri alamıyor. Şirket, Dubai’de açtığı tahkim davasında avansı kurtarmaya çalışıyor.
Orlen Trading Switzerland (OTS), Kasım 2023 sonunda Dubai merkezli Hannon International ile 6 milyon varil Merey 16 ham petrol için 345 milyon dolarlık sözleşme imzaladı. OTS, sözleşme bedelinin üçte ikisine denk gelen 230 milyon doları beş gün içinde ve hiçbir teminat almadan aktardı. Beklenen kâr 25-30 milyon dolardı.
ABD, Ekim 2023’te Venezuela petrolüne uyguladığı yaptırımları geçici olarak askıya almıştı. Batı bankacılık sisteminden koparılmış olan Venezuela devlet petrol şirketi PDVSA, ödemenin USDT ile yapılmasını istedi. Sözleşmede kripto para geçmiyordu.
Hannon, parayı Dubai’deki aracılar üzerinden USDT’ye çevirdi. Bir aracıya gönderilen 135 milyon doların karşılığında Venezuela tarafına yalnızca 85 milyon dolarlık USDT ulaştı; 50 milyon dolarlık fark bugün hukuk ihtilafı konusu. Başka bir aracıya aktarılan 30 milyon dolar ise hiç çevrilmedi.
Ödemenin bir bölümü kripto cüzdan anahtarlarının yüklendiği USB belleklerle yapıldı. Financial Times’a konuşan kaynaklara göre Hannon, Ocak-Mart 2024 arasında Caracas’taki restoran ve otel odalarında aracılara toplam 132 milyon dolar değerinde kripto anahtarı teslim etti; karşılığında şirkete neredeyse hiç petrol verilmedi.
Orlen’in Venezuela açıklarında beklettiği üç süpertankerden yalnızca biri yükleme yapabildi: 500 bin varil fuel oil, 28,8 milyon dolar. Nakliye ve bekleme masrafı 72 milyon doları buldu. Şirket Mart 2024’te sözleşmeyi iptal etti.
Orlen’in toplam kaybı 1,6 milyar zloti, yani 378-424 milyon dolar olarak hesaplanıyor; denetçiler paranın Hannon’dan tahsil edilme olasılığını yüzde 10 görüyor. Dosya, tedarik risklerinin arttığı bir dönemde rafineri şirketlerinin petrol piyasasındaki dalgalanmaya nasıl tepki verdiğini ve ödeme trafiğinin kripto kanallarına nasıl kaydığını gösteriyor.
Varşova Bölge Savcılığı ağustosta üç eski Orlen yöneticisi hakkında 1,5 milyar zlotilik zarar iddiasıyla iddianame düzenledi; suçlamalar 25 yıla kadar hapis cezasını öngörüyor. OTS’un o dönemki başkanı Samer A., Ocak 2025’te Birleşik Arap Emirlikleri’nde Interpol kırmızı bülteniyle tutuklandı ve iade edilmedi. Başbakan Donald Tusk olayı “bütün dünyanın önünde utanç” diye tanımladı.
Orlen’in eski CEO’su Daniel Obajtek sorumluluğu reddediyor; sözleşme iptal edildikten sonra petrolün başka bir alıcı için OTS’in kiraladığı gemiye yüklendiğini savunuyor. Hannon ise yalnızca biçimsel bir aracı olduğunu, paranın sonraki aşamada kaybolduğunu ve kendisinin de zarar ettiğini söylüyor.
Olay, stablecoin’lerin yaptırım altındaki ekonomilerin ödeme trafiğinde tuttuğu yeri de gösteriyor. Kripto varlıklar Türkiye’de de düzenleme gündeminde: TBMM’de kabul edilen çerçeve vergi ve lisans başlıklarını ilk kez kapsamlı biçimde tanımlıyor. Yaptırım altındaki petrol ticaretinin sigorta ve navlun tarafı da aynı dönemde tanker hatlarında yaşanan kesintilerle sarsılıyor.
Rapor: Financial Times, “How Poland lost $230mn trying to buy Venezuelan oil with crypto” (15 Eylül 2026)
