Pew Research Center 22 Ekim 2026’da yayımladığı analizinde yapay zekâya maruziyeti yüksek mesleklerde istihdam artışının kadınlarda erkeklerden daha yavaş olduğunu açıkladı. Araştırma, O*NET’in 30.3 sürümündeki görev tanımlarını ve Nüfus Araştırması’nın aylık temel dosyalarını kullanıyor. Karşılaştırılan dönemler 2017-2019 ile Ocak 2023-Haziran 2026. Analizin yazarı kıdemli araştırmacı Nicole Smith.
Bulguyu doğru okumak için ölçüyü ayırmak gerekiyor. Pew, her bir puanlık yapay zekâ maruziyeti artışı için kadın ve erkek istihdam büyümesini ayrı ayrı gösteriyor ve iki çizgi arasındaki fark maruziyet yükseldikçe açılıyor. Yani iddia, kadınların daha az iş bulduğu değil; aynı maruziyet bandında kadın istihdamının daha yavaş büyüdüğü.
Pew’in kendi metni, yaygın tartışmanın çerçevesini de düzeltiyor. Kurum, yapay zekâya en açık mesleklerde istihdamın azalmadığını, arttığını yazıyor. Kamuoyu tartışması çoğunlukla işlerin yok olup olmayacağına odaklanmış durumda; Pew ise farklı bir soru soruyor: istihdam artışı cinsiyete ve eğitime göre nasıl farklılaştı.
Türkiye masalarının aktardığı yüzde 24’lük fark için aynı netlik yok. Bloomberg HT ve CNBC-e’nin haberlerinde erkek istihdamının yüzde 24 daha hızlı arttığı ifadesi öne çıktı; Pew’in kamuya açık metninde bu oran başlık rakamı olarak yer almıyor, kurumun grafiği her puanlık maruziyet artışı için eğimi veriyor. Yüzde 24 kullanılacaksa türetilmiş bir hesaplama olduğu belirtilmeli.
Maruziyet endeksinin ne olduğu da önemli. Endeks, bir mesleğin görevleriyle büyük dil modellerinin yapabildikleri arasındaki örtüşmeyi ölçüyor; otomasyon olasılığını değil. Pew bu çerçeveyi 2023’teki maruziyet araştırmasından bu yana kullanıyor ve 2025’te ABD’li çalışanların yaklaşık beşte birinin işinde yapay zekâ kullandığını saptamıştı.
Cinsiyet farkının en olası açıklaması meslek içi dağılımda yatıyor. Aynı maruziyet bandına giren mesleklerde kadınlar ve erkekler farklı işlerde yoğunlaşıyor; Pew’in analizi de tam olarak bu ayrımı, eğitim kırılımıyla birlikte inceliyor. Eğitim kırılımının ayrıntıları teknik ekte yer alıyor, kamuya açık özet metinde paylaşılmıyor.
Uluslararası Çalışma Örgütü de aynı yöne işaret ediyor. ILO’nun üretken yapay zekâya ilişkin değerlendirmesi, kadınların işyerinde bu teknolojilerden kaynaklanan risklere daha açık olduğunu belirtiyor. İki kurumun çerçevesi farklı: Pew istihdam büyümesine bakıyor, ILO iş kalitesi ve maruz kalan görevlerin niteliğine.
Nedensellik iddiası yok. İncelenen dönem pandemi sonrası yeniden yapılanmayı, faiz artırımlarını ve teknoloji sektöründeki işten çıkarmaları içeriyor; Pew bu dönemde istihdam artışını cinsiyete göre ayrıştırıyor, farkın nedeni olarak yapay zekâyı işaretlemiyor. Yapay zekâ maruziyeti ile istihdam büyümesi arasındaki ilişki korelasyon düzeyinde kalıyor.
Türkiye için eşdeğer bir ölçüm yok. Türkiye’de istihdamın cinsiyet kırılımı TÜİK’in hanehalkı işgücü araştırmasında izleniyor, ancak meslek düzeyinde yapay zekâ maruziyeti endeksi yayımlanmıyor. Pew’in bulgusu bu nedenle Türkiye için doğrudan bir sonuç üretmiyor; yöntem ithal edilirse hangi meslek gruplarının nasıl etkilendiği ayrıca hesaplanmalı.
Politika tarafında sonuç şu: mesleki ayrışma, teknolojiye uyum desteğinin cinsiyet körü olamayacağını gösteriyor. Aynı eğitim programı, farklı mesleklerdeki kadın ve erkeklere aynı faydayı üretmiyor. Pew’in verisi bu iddiayı kanıtlamıyor ama destekleyecek en güncel resmi tabloyu sunuyor.
