Google, 24 Eylül’de yapay zekâ hızlandırıcılarını ilk kez uzayda çalıştıracağını duyurdu ve fırlatma tarihini verdi. Şirketin Project Suncatcher adını verdiği program kapsamındaki ilk uçuş testi 1 Ekim’de, SpaceX’in Falcon 9 raketiyle fırlatılacak Transporter-18 paylaşımlı uçuşunda yörüngeye çıkıyor. Uydunun içinde Google’ın kendi ürettiği Trillium nesli Tensor İşleme Birimleri var; Google bu çipler üzerinde yörüngede Gemini modellerini çalıştırmayı planlıyor.
Uydunun gövdesini Google üretmedi. Platform, uydu görüntüleme şirketi Planet Labs’in önceden inşa ettiği bir platformdan geliyor. Google’ın ilk planı 2027’de iki özel uydu fırlatmaktı, ancak şirket takvimi öne çekmeye karar verdi ve çiplerini Planet Labs’in hazır bekleyen bir uydusuna entegre etti. 2027 fırlatmaları gündemden düşmedi, bu uçuş onların önüne eklendi. Tek uydu yörüngede yalnızca birkaç ay çalışacak.
Google ölçeği kasıtlı olarak küçük tuttu. Güneş panelleri yaklaşık bir kilovat güç sağlıyor; bu bir mikrodalga fırını ya da saç kurutma makinesini besleyecek kadar enerji. Kritik kısıt ise ısı. Yapay zekâ hızlandırıcıları uzayda alışılmış radyatör sistemlerinin taşıyabileceğinden çok daha fazla ısı üretiyor. Google’ın çözümü, çipleri alüminyum ve bakır ısı borularına bağlayan şekillendirilebilir bir termal arayüz malzemesi katmanı; borular ısıyı uzaya yayan bir radyatöre taşıyor. Sistem yine de sürekli çalışamıyor: soğutma yaklaşık 15 dakikalık kısa aralıklarla devreye giriyor, sonra TPU’ların kapanıp radyatörlerin yetişmesini beklemesi gerekiyor.
İkinci belirsizlik radyasyondan geliyor. Uzay görevlerinde donanım genellikle aşırı sıcaklık ve radyasyona dayanacak biçimde özel tasarlanır. Buradaki çipler öyle değil; Google’ın yerdeki sunucularına koyduğu TPU’ların aynısı. Radyasyon çipe fiziksel hasar verebileceği gibi bit çevirerek hesaplamayı da bozabilir. Fırlatma sırasındaki titreşim ve yüksek g-kuvveti de ayrı bir risk. Google yerde test yaptığını söylüyor, ancak sorunların tam haritasının ancak uçuşla çıkacağını kabul ediyor.
Google’ın uzun vadeli tasarısı tek uydudan çok daha iddialı. Şirket, lazer bağlantılarla haberleşen uydu kümeleri hayal ediyor: bir kilometre çapındaki dizilimlerde 81 uydunun bir hesaplama kümesi oluşturduğu bir mimari. Böyle bir ağ, pahalı ve kendine ayrılmış fırlatmalar gerektirecek. Google ekibi Suncatcher’ın “proje” aşamasından “ürün” aşamasına geçmesinin yıllar alacağını söylüyor.
Program, yörünge veri merkezi fikrinin yapay zekâ sektöründe hızla popülerleştiği bir döneme denk geliyor. Enerji ve soğutma kısıtları yerdeki veri merkezlerini sıkıştırdıkça uzay, kesintisiz güneş ışığı ve sınırsız ısı boşluğu vaadiyle çekici görünüyor. Suncatcher’ın ilk testi bu vaadin hangi kısmının mühendislik, hangi kısmının pazarlama olduğunu gösterecek ilk somut veri noktası olacak.