Türkiye, 31 Ağustos 2026’da Washington’daki NASA Genel Merkezi’nde Artemis Anlaşmaları’nı imzalayarak 71’inci taraf ülke oldu. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır belgeyi Türkiye adına imzaladı. Törene NASA yöneticisi Jared Isaacman, ABD Dışişleri Bakanlığı uzay ve çevre işlerinden sorumlu yardımcı müsteşar yardımcısı Connor Tomlinson ve Türkiye Uzay Ajansı başkanı Yusuf Kıraç katıldı.
Isaacman, Türkiye’yi 71’inci imzacı olarak ağırlamaktan onur duyduğunu söyledi. Anlaşmalar 2020’de NASA, ABD Dışişleri Bakanlığı ve yedi kurucu ülkeyle başladı. Çerçeve Ay, Mars ve ötesinde barışçıl keşif, bilimsel verinin paylaşımı, ihtiyaç halinde yardım, faaliyetlerin birbirini bozmaması ve tarihi alanların korunması ilkelerini içeriyor. İmza, Türkiye’ye ileride NASA’nın Ay görevlerine donanım, bilimsel yük, teknoloji gösterimi veya KüpUydu katkısı kapısını açıyor.
Türkiye 2024’te ilk astronotu Alper Gezeravcı’yı Axiom Mission 3 ile Uluslararası Uzay İstasyonu’na gönderdi. Gezeravcı, NASA astronotlarıyla birlikte bilimsel çalışma yürüttü. Aynı yıl Tuva Atasever, Virgin Galactic 07 yörünge altı uçuşunda fizyoloji ve deney çalışması yaptı. Ülke ilk Ay görevi AYAP-1’i hazırlıyor. NASA, Türkiye’nin kendi uydusunu Ay’a göndermeye hazırlanan küçük ülke grubuna katılacağını kaydetti.
İmza, Ekim’de Antalya’da düzenlenecek Uluslararası Astronotluk Kongresi öncesine denk geldi. NASA, onlarca imzacının Antalya’da bir araya gelmesini bekliyor. Kacır, Türkiye’nin barışçıl uzay işbirliğini güçlendirmeye devam edeceğini yazdı. Ulusal Uzay Programı’nın insanlığın ortak yararına sonuç üretmesini hedeflediklerini ekledi. TUA ile NASA işbirliğinin küresel bilimsel araştırmanın kapsamını genişlettiğini söyledi.
Hukuki statü, gönüllü ilkeler belgesine imzadır. Görev takvimi, bütçe kalemi veya AYAP-1 fırlatma tarihi bu imzada yer almadı. Isaacman, imzacı ülkelerin ileride donanım, bilimsel yük ve KüpUydu ile görevlere katkı verebileceğini vurguladı. Katkıların hangi uçuşa, hangi tarihte bağlanacağı ayrı müzakere konusudur. Tomlinson, ABD’nin Türkiye’yi 71’inci imzacı olarak ağırladığını kaydetti.
Kıraç, TUA’nın NASA ile çalışmasının bilimsel araştırma alanını genişlettiğini söyledi. İmza töreni NASA Genel Merkezi’nde yapıldı. Belge, Türkiye’nin Ay ve Mars keşif diplomasisine resmi bir çerçeve ekler. Donanım katkısı veya ortak uçuş, bu imzanın otomatik sonucu olarak belgede yer almaz. NASA, yüzyılın Ay keşif planlarına katılan ülkeler için pratik işbirliği ilkeleri koyduğunu belirtti.
Artemis Anlaşmaları 2020’de yedi kurucu ülkeyle başladı ve o tarihten bu yana imzacı sayısı 71’e çıktı. Türkiye’nin katılımı, AYAP-1 hazırlığı ve 2024’teki iki insanlı uçuşun ardından geldi. Gezeravcı Uluslararası Uzay İstasyonu’nda bilimsel çalışma yürüttü. Atasever yörünge altı uçuşta fizyoloji deneyi yaptı. Antalya’daki Uluslararası Astronotluk Kongresi, imzacıların Ekim’de bir araya gelmesi için takvime yazıldı. Fırlatma tarihi, bütçe kalemi ve ortak uçuş adı bu imzada açıklanmadı.
