Teksas, elektrikli hava taksilerinin şehir içi hava sahasına girdiği ilk federal deneme programını 10 Eylül’de başlattı. Uçuşlar, kuralları henüz kesinleşmemiş bir teknolojiyi gerçek rotalarda sınıyor.
Program, Federal Havacılık İdaresi’nin (FAA) İleri Hava Hareketliliği ve Dikey İniş-Kalkışlı Elektrikli Uçak Entegrasyon Pilot Programı kapsamında yürütülüyor. Kısa adı eIPP olan program, bu yılın başında sekiz eyalet projesini seçmişti. İlki Teksas’ta açıldı. Kampanyada üç üretici var: Joby Aviation, Beta Technologies ve Boeing’in iştiraki Wisk Aero.
Joby’nin kendi duyurusuna göre uçuşlar bir hafta sürecek ve Dallas-Fort Worth bölgesinde gerçek güzergâhları izleyecek. Şirketin aracı, Perot Field Fort Worth Alliance Havalimanı ile kent merkezleri arasında uçacak; dünyanın en yoğun aktarma noktalarından Dallas Fort Worth Uluslararası Havalimanı’nın kontrollü hava sahasına girip kurumsal havacılık terminaline inecek. Program 10-14 Eylül arasında Arlington’a gidiş-dönüş bir uçuşu ve Toyota’nın Plano’daki Kuzey Amerika merkezine bir bağlantıyı da kapsıyor.
Uçuşlarda yolcu taşınmayacak; kampanyanın çıktısı veri olacak. Üreticiler, yolcu taşımak için gereken tip sertifikasını almadan önce düzenleyiciye gerçek hava sahasında ürettikleri kayıtları göstermek istiyor. Tip sertifikası süreci yıllar alabiliyor; Beyaz Saray destekli pilot program, şirketlere bu süreç tamamlanmadan uçma imkânı veriyor. FAA da trafiğin arttığı bir hava sahasında kendi kontrol sisteminin nasıl davrandığını ölçecek.
Bölgenin seçilmesinin arkasında uzun bir hazırlık var. FAA ve NASA, Kuzey Teksas’ta elektrikli hava taksisi entegrasyonunu 2018’den beri çalışıyor. Joby ile NASA’nın Ames Araştırma Merkezi’ndeki Future Flight Central tesisinde 2023’te yaptığı yüksek çözünürlüklü benzetim, DFW terminal bölgesinde saatte 50 hava taksisi hareketinin mümkün olup olmadığını sınadı. Kampanya, TxDOT’un eIPP kapsamında kazanan Project Nexus başvurusu altında yürüyor.
Şirket, bölgedeki varlığını kalıcı hale getiriyor. Joby, AllianceTexas Mobility Innovation Zone içinde Perot Field’da yaklaşık 4 bin 200 metrekarelik (45 bin fit kare) bir tesisi yakın zamanda kiraladı; burası Kuzey Teksas’taki uzun vadeli operasyon üssü olacak.
Kurucu ve genel müdür JoeBen Bevirt, eIPP’nin araçlarını kentsel alanlara sokma ve ticari hizmete giden yolu hızlandırma fırsatı verdiğini söyledi. FAA Başkanı Bryan Bedford ise kurumun Teksas ve ülke genelindeki test uçuşlarından gelen veriyi, bu araçların hava sahasına güvenli entegrasyonu için kullandığını belirtti.
Joby, FAA tip sertifikasyonunun beşinci ve son aşamasında ilerliyor. Aynı gün şirket, otonom uçuş teknolojisinin takılı olduğu bir Cessna 208B Caravan olan J208’i de duyurdu. Uçak, 8 Eylül’de Kaliforniya’nın Concord kentinden başlayan kıtalararası gösteri uçuşlarını sürdürüyor ve 10 Eylül’de Fort Worth’a uğradı.
Teksas kampanyası, düzenleme tamamlanmadan sahaya çıkan bir teknolojinin nasıl denetleneceğine dair ilk somut kayıtları üretecek. Sonuç, hava taksilerinin ne zaman yolcu alabileceğini belirleyecek.
