Donald Trump, 24 Eylül sabahı Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile Washington’daki zirvesinden saatler önce yapay zekâ düzenlemesi ihtimalini kapattı. ABD Başkanı Truth Social hesabından şunları yazdı: “Çin Devlet Başkanı Xi ile büyük bir gün. Süper Zekâ (SI) büyük bir tartışma konusu olacak ama ben onu tam olduğu yerde bırakmak istiyorum. Çin’in tutumu da bu. Bizim güvencemiz Adalet Bakanlığı!” Trump yapay zekâ için kendi tercih ettiği “süper zekâ” terimini kullandı.
Cümlenin ikinci yarısı, düzenleme tartışmasının tamamını tek bir kuruma havale ediyor. Trump geçen hafta da ABD’nin yapay zekâ şirketlerini denetlemek ve gerektiğinde yargılamak için zaten yeterli mekanizmaya sahip olduğunu söylemişti. Yani Beyaz Saray’ın çerçevesinde yeni bir kurum, yeni bir lisans rejimi ya da model öncesi bir güvenlik denetimi yok; ihlal olursa savcılık devreye girecek. Sektör liderlerinin aylardır anlattığı risk ise ihlalden sonra değil, ihlalden önce müdahale edilememesiyle ilgili.
Açıklamanın zamanlaması tartışmanın ortasına denk geliyor. Paylaşım, OpenAI CEO’su Sam Altman ile Anthropic CEO’su Dario Amodei’nin 23 Eylül’de BM Güvenlik Konseyi’nde uluslararası denetim çağrısı yapmasından yalnızca bir gün sonra geldi. Altman Konsey’de geleceğin kontrolünün yapay zekâya kaybedilebileceğini söylemiş, Amodei ise bunun dünyanın karşı karşıya olduğu en önemli küresel güvenlik meselesi olduğunu savunmuştu. Trump bir gün öncesinde Genel Kurul kürsüsünden aynı çağrıları “küreselci komplo” diye nitelemişti.
Trump’ın “Çin’in tutumu da bu” ifadesi Pekin tarafından doğrulanmadı. Çin Ticaret Bakanlığı sözcüsü He Yadong, zirveden saatler önce iki ülkenin yapay zekâ üzerine ilk resmî görüşmelerini yaptığını açıkladı; bu görüşmeler Vice Premier He Lifeng ile ABD Hazine Bakanı Scott Bessent arasında New York’ta yapılmıştı. Bessent hafta başında bir “bildirim mekanizması” fikrini ortaya atmış, bunu bir olay yaşanması hâlinde sürekli iletişim sağlayacak bir hat olarak tarif etmişti. Çin bu fikri benimsediğini henüz söylemedi; devlet medyası görüşmeleri “yapay zekâya ilişkin yapıcı temaslar” diye özetlemekle yetindi.
Washington’daki uzmanlar beklentiyi şimdiden düşürüyor. Center for European Policy Analysis’ten James Lewis, iki tarafın birbirine güvenmediğini, bu nedenle “iyi görünen ama arkasında ayrıntı bulunmayan genel ve sembolik sözler” verdiklerini söyledi. Council on Foreign Relations’tan Chris McGuire iletişim kanalı üzerinde olası bir mutabakatı “küçük” bir adım diye tanımladı. Jefferies müşterilerine gönderdiği notta piyasa etkisinin sınırlı kalacağını, çünkü ortada kısıtlama değil yalnızca bilgilendirme bulunduğunu yazdı. Bessent ise asıl yüz yüze görüşmelerin kasım ayında Şenzhen’de yapılacak “ABD-Çin yapay zekâ diyalogları”nda olacağını belirtti.
Zirvenin perde arkasında sektörün tamamı yer alıyor. Beyaz Saray’ın Xi onuruna vereceği akşam yemeğine Amazon’dan Jeff Bezos, Alphabet’ten Sundar Pichai, OpenAI’dan Sam Altman, Apple’dan Tim Cook, Tesla’dan Elon Musk ve Nvidia’dan Jensen Huang’ın katılması bekleniyordu. Aynı salonda hem BM’de denetim isteyen Altman hem de denetimi reddeden Trump olacak. Zirve cuma gününe kadar sürüyor; masada yapay zekânın yanı sıra ticaret, Tayvan ve İran başlıkları da var.